Wat zoekt u?

← Terug naar Nieuws

Handboek beleidswaarde september 2026: wat is er veranderd?

1 oktober 2026

Op 30 september 2026 heeft de Autoriteit woningcorporaties (ILT) een geactualiseerde versie van het Handboek beleidswaarde gepubliceerd. Die vervangt de versie van 31 maart 2026. Het korte antwoord: de rekenmethode is niet veranderd. Wel zijn er zes inhoudelijke aanpassingen, en twee daarvan kunnen de waarde in je jaarrekening 2026 raken.

Ik heb beide versies zin voor zin naast elkaar gelegd. Dat was nodig, want de toelichting op de ILT-site gaat vooral over de overstap van het oude Handboek marktwaarde naar het Handboek beleidswaarde. Denk aan de eigen methodiek voor BOG, MOG, ZOG en parkeren. Die methodiek stond in maart al in het handboek. Wie wil weten wat er deze keer echt is aangepast, moet dus zelf gaan vergelijken. Dat heb ik gedaan. Hieronder lees je wat eruit kwam.

Wat is er veranderd in het Handboek beleidswaarde van september 2026?

OnderwerpVersie 31 maart 2026Versie 30 september 2026Impact
Complexmatige verhuur aan een derde partij (§3.1)Woningen die via één contract aan een derde worden verhuurd, waardeer je altijd als BOG, MOG of ZOGHet contract blijft de ingang, daarna beslist de inhoud. Zijn het gewone woningen die je zelf kunt verhuren als de derde partij wegvalt, dan waardeer je ze als woongelegenheid. Anders als BOG of MOGHoog: kan leiden tot een ander waarderingstype en een ander waarde-effect
Restwaarde flexwoningen (§3.2.3)Alleen te onderbouwen met contractuele afsprakenOok subsidieregelingen, garanties en minimale opbrengsten tellen meeMiddel: de restwaarde kan hoger uitvallen
Energielabel (Bijlage II)Geen verplicht objectgegevenVerplicht objectgegeven voor woongelegenhedenMiddel: je labeldata moet sluitend zijn
Sloopplannen (§2.2.2)Het vastgoed "blijft gewaardeerd als vastgoed in exploitatie"De beleidswaarde gaat uit van oneindige doorexploitatieLaag: verduidelijking, maar wel een strengere
Ingrijpende verbouwing en onderhoud (§4.2.2)Het handboek noemt één afwijking van het onderhoudsmemoHet handboek noemt twee afwijkingen, nu ook de ingrijpende verbouwingLaag: de regel was al zo, nu staat hij er expliciet
Certificering waarderingssoftware (§2.4)Standaard 3000A (NV COS)3000A of 3000D (NV COS/NOREA)Laag: vooral relevant voor softwareleveranciers

De wijzigingen toegelicht

1. Complexmatige verhuur: het contract is de ingang, de inhoud beslist

Dit is de wijziging die ertoe doet. Neem een complex studentenwoningen dat je in zijn geheel verhuurt aan een studentenhuisvester. In de maartversie was het simpel: meerdere woningen via één contract aan een derde partij betekende BOG, MOG of ZOG. Het contract besliste.

Dat is losgelaten, al blijft het contract wel de ingang. Het handboek werkt nu in twee stappen. Eerst kijk je naar de verhuurvorm: worden meerdere woningen gezamenlijk aan één derde partij verhuurd? Dan is er sprake van complexmatige verhuur. Kenmerken van de woning, zoals zelfstandig of onzelfstandig, zijn bij die indeling niet leidend. Daarna volgt de inhoudstoets met twee vragen. Zijn de eenheden naar aard en gebruik reguliere woongelegenheden? En kun je ze zelf als reguliere woonruimte exploiteren als de derde partij wegvalt? Twee keer ja betekent woongelegenheid. Zo niet, dan waardeer je ze als BOG of MOG, afhankelijk van gebruik en bestemming. Hoe je beheer en verhuur hebt georganiseerd is daarbij niet zonder meer bepalend.

Waarom maakt dat uit? Het type verhuureenheid is een objectgegeven (Bijlage II) en bepaalt welke methodiek je toepast: hoofdstuk 4 voor woongelegenheden, hoofdstuk 5 voor BOG en MOG. Het bezit zelf verandert niet, de waardering wel. Het rekenmodel voor woningen werkt anders dan dat voor BOG en MOG, onder meer in de huurkasstroom en de disconteringsvoet. Wisselt een complex van waarderingstype, dan beweegt de beleidswaarde mee. Mijn verwachting is dat een deel van wat nu als BOG of MOG in de boeken staat, voortaan als woning gewaardeerd moet worden.

Iets om op te letten: ZOG wordt in deze toets niet meer genoemd. In Bijlage I staan woningcomplexen die complexmatig aan een woongroep of wooncoöperatie worden verhuurd onder de gezamenlijke kop BOG, MOG en ZOG, dus niet specifiek onder ZOG. Daar verwacht ik nog vragen over uit de sector. Zorgvastgoed dat gezamenlijk aan één zorgpartij wordt verhuurd blijft ZOG. Daar is niets aan veranderd.

2. Flexwoningen: meer ruimte om een restwaarde te onderbouwen

Voor flexwoningen reken je niet met 60 jaar, maar alleen met de periode dat ze op hun huidige locatie staan. Aan het eind van die periode mag je een restwaarde meenemen. In maart moest je die onderbouwen met specifieke contractuele afspraken over de verwachte opbrengst.

Nu tellen ook subsidieregelingen en garanties mee. En je mag uitgaan van een minimale opbrengst of een financiële tegemoetkoming. Veel flexprojecten draaien op subsidie of een terugkoopgarantie van de gemeente. Die telden formeel niet mee, dus kwam de restwaarde vaak op nul uit. Dat kan nu anders. Heb je geen onderbouwing, dan blijft de restwaarde per saldo nihil.

3. Het energielabel wordt een verplicht gegeven

De kosten om E-, F- en G-labels weg te werken moest je al meenemen in de beleidswaarde (§4.2.3.3). Het label zelf stond alleen niet in de lijst met gegevens die je per eenheid moet aanleveren. Nu wel, voor woongelegenheden.

Dat klinkt als een administratief detail, maar het maakt de controle een stuk harder. Het label is nu een datapunt dat het waarderingsmodel nodig heeft en dat de accountant per eenheid kan nalopen. Een labelregistratie die niet aansluit op de EFG-kosten in je berekening valt dan direct op. Ik zie bij corporaties regelmatig dat labeldata en vastgoeddata uit verschillende systemen komen en niet sluiten. Dat is nu een risico voor de jaarrekening.

4. Sloopplannen: tot de sloop hard is, reken je met eeuwig doorexploiteren

Sloop mag je alleen meenemen bij een onherroepelijke sloopverplichting, of bij een formeel sloopbesluit met uitvoering binnen vijf jaar. Voldoen je plannen daar niet aan, dan zei de maartversie dat het vastgoed "gewaardeerd blijft als vastgoed in exploitatie". Dat liet ruimte voor een tussenvorm: formeel doorexploiteren, maar in de MJOB alvast minder onderhoud voor de laatste jaren.

De nieuwe tekst sluit dat uit. Zolang de sloop niet hard is, bepaal je de beleidswaarde op basis van oneindige doorexploitatie. Dus volledig onderhoud over 60 jaar.

5. Ingrijpende verbouwing telt niet voor onderhoud

De onderhoudsregels in het handboek zijn gebaseerd op een eerder memo over onderhoud. Het handboek noemt zelf waar het daarvan afwijkt. In maart was dat één punt: het achterstallig onderhoud. Nu zijn het er twee, want ook de behandeling van ingrijpende verbouwingen wijkt af.

De regel zelf stond al in §4.2.3.1. Plan je een renovatie of verduurzaming, dan neem je in de beleidswaarde toch het onderhoud op dat nodig is om de huidige staat te behouden. Dat geldt ook als je MJOB al rekent met de staat na de ingreep. Wat nieuw is: het handboek zegt nu hardop dat dit afwijkt van het memo. Je kunt je dus niet meer op dat memo beroepen. Voor iedereen die met de MJOB werkt, is dit een helder signaal. Strategie en projecten horen niet in de onderhoudskasstroom van de beleidswaarde.

6. Twee routes voor certificering van software

Waarderingssoftware moest gecertificeerd zijn volgens standaard 3000A van de NV COS. Nu mag 3000D ook, onder NV COS/NOREA. NOREA is de beroepsorganisatie van IT-auditors. Voor corporaties verandert hier weinig. Het is wel goed om te weten als je leverancier met een 3000D-rapport komt: dat is sinds deze versie gewoon geldig.

Kleine aanpassingen

De Leidraad economische parameters heet voortaan Leidraad parameters en uitgangspunten. De inhoud van het handboek verandert daardoor niet. Verder staat in Bijlage II nu "flexwoningen" waar eerst "niet-reguliere woning" stond, en is "conform beleid" overal "volgens beleid" geworden.

Wat is niet veranderd?

De basis staat nog. De beleidswaarde is nog steeds de netto contante waarde van de kasstromen over 60 jaar, zonder eindwaarde en met kasstromen halverwege het jaar. Ook de huurregels, de mutatiegraad (minimaal 4%), de onderhoudsregels voor woningen en de beheernorm zijn gelijk gebleven. Het hele hoofdstuk over BOG, MOG, ZOG en parkeren is ongewijzigd, net als de bijlagen I, III en IV.

Heb je je waarderingsaanpak op de maartversie gebouwd, dan hoef je niet opnieuw te beginnen. Je moet wel een paar punten opnieuw toetsen.

Wat moet je als corporatie nu doen voor de jaarrekening 2026?

  1. Maak een lijst van alle complexen waarvan je meerdere woningen aan één derde partij verhuurt. Toets per complex of het naar aard en gebruik om gewone woningen gaat en of je ze zelf kunt verhuren als die partij wegvalt. Leg die afweging vast, want je accountant gaat ernaar vragen. Heb je geen zulke complexen, leg dan ook dat vast.
  2. Controleer of je energielabels per eenheid compleet zijn en aansluiten op de EFG-kosten in je waardering.
  3. Kijk of je MJOB bij complexen met sloop- of renovatieplannen nog uitgaat van de huidige staat en volledig onderhoud. Minder onderhoud mag alleen bij een harde sloopverplichting of een formeel sloopbesluit.
  4. Heb je flexwoningen, zoek dan uit of er subsidies of garanties zijn die een restwaarde onderbouwen.

Veelgestelde vragen

Wanneer is het nieuwe Handboek beleidswaarde gepubliceerd?

De geactualiseerde versie is gedateerd 30 september 2026 en vervangt de versie van 31 maart 2026. Beide zijn uitgegeven door de Autoriteit woningcorporaties van de ILT.

Verandert de rekenmethode van de beleidswaarde?

Nee. De netto contante waarde over 60 jaar, de medio-numerando-verdiscontering en het ontbreken van een eindwaarde zijn gelijk gebleven.

Wat is de belangrijkste wijziging?

De indeling van woningen die complexmatig aan een derde partij worden verhuurd. Het contract blijft de ingang, daarna beslist de inhoud. Zijn het naar aard en gebruik gewone woningen die de corporatie zelf kan verhuren als de derde partij wegvalt, dan worden ze als woongelegenheid gewaardeerd. Anders gelden ze als BOG of MOG.

Moeten studentenwoningen die aan een studentenhuisvester worden verhuurd nu als woning gewaardeerd worden?

Dat hangt af van de inhoudstoets. Studenteneenheden staan in Bijlage I bij de reguliere woongelegenheden. Kun je de eenheden zelf als reguliere woonruimte exploiteren als de huisvester wegvalt, dan waardeer je ze als woongelegenheid. Zo niet, dan als BOG of MOG. Het blijft een beoordeling per complex.

Is het energielabel verplicht in de beleidswaardeberekening?

Ja, voor woongelegenheden is het energielabel nu een verplicht objectgegeven in Bijlage II. Voor woningen zonder label en voor monumenten reken je geen EFG-kosten in.

Mag ik onderhoud verlagen als een complex gesloopt of gerenoveerd gaat worden?

Alleen bij een onherroepelijke sloopverplichting of een formeel sloopbesluit met uitvoering binnen vijf jaar. In alle andere gevallen reken je met volledig instandhoudingsonderhoud over 60 jaar, ook als je MJOB al uitgaat van de staat na renovatie.


Over de auteur

Dennis Pronk is adviseur bij WIJ Consultancy. Hij begeleidt woningcorporaties bij de overstap naar de beleidswaarde, met de nadruk op de meerjarenonderhoudsbegroting (MJOB) als onderbouwing van de onderhoudskasstroom. Met de MJOB & Beleidswaarde Diagnose toetst WIJ of de MJOB van een corporatie voldoet aan het Handboek beleidswaarde, voordat de accountant ernaar kijkt.

Bron: Handboek beleidswaarde, versies 31 maart 2026 en 30 september 2026, Inspectie Leefomgeving en Transport, Autoriteit woningcorporaties.

Vragen over dit artikel?

Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Neem contact op