Wat zoekt u?

← Terug naar Kennisbank

Nieuwe vrijstelling moet onderlinge overnames tussen corporaties eenvoudiger maken

Kennisbank

Het kabinet wil het eenvoudiger maken voor woningcorporaties om vastgoed van elkaar over te nemen. In het Belastingplan 2027 staat een voorstel voor een nieuwe vrijstelling van overdrachtsbelasting, met 1 januari 2027 als beoogde ingangsdatum. Het voorstel is nog in behandeling bij het parlement. Bij invoering hoeven corporaties voor vastgoed dat onder de regeling valt niet langer te voldoen aan de fiscale voorwaarden voor een taakoverdracht.

Dat kan helpen om bezit onder te brengen bij de corporatie waar het beter past. Ook kan een overname uitkomst bieden wanneer de huidige eigenaar onvoldoende financiële ruimte heeft voor noodzakelijke investeringen.

Waarom de huidige vrijstelling ingewikkeld is

Een reguliere aankoop van woningen door een corporatie is in beginsel belast met overdrachtsbelasting. Voor een taakoverdracht tussen algemeen nut beogende instellingen bestaat onder voorwaarden een vrijstelling.

Daarvoor moet meer overgaan dan alleen het vastgoed. Ook alle activa en passiva die bij de overgedragen taak horen, moeten worden overgedragen. Verder gelden voorwaarden voor onder meer de voortzetting van de taak en het ontbreken van commerciële factoren. Bij financiering op corporatieniveau moeten schulden worden toegerekend aan het overgedragen taakonderdeel.

Een overdracht die volkshuisvestelijk logisch is, voldoet daardoor niet vanzelf aan de voorwaarden voor de fiscale vrijstelling.

Wat het kabinet voorstelt

De nieuwe vrijstelling is bedoeld voor verkrijgingen tussen woningcorporaties die beide een toegelaten instelling zijn. Het vastgoed moet direct vóór de verkrijging door de overdragende corporatie zijn gebruikt voor de specifiek aangewezen diensten van algemeen economisch belang, oftewel DAEB-activiteiten.

Sociale huurwoningen vormen een belangrijke categorie. Volgens de toelichting kunnen ook studentenwoningen en bepaalde intramurale woongebouwen onder de regeling vallen. De vrijstelling geldt echter niet voor al het corporatievastgoed. Bij gemengde complexen moet worden vastgesteld welk deel kwalificeert.

Daarnaast wil het kabinet de bestaande taakoverdrachtsvrijstelling aanpassen, zodat deze niet langer geldt wanneer een koopsom wordt bedongen. Deze voorgenomen wijziging moet worden opgenomen in het Eindejaarsbesluit 2026. De precieze afbakening van de nieuwe regeling verdient daarom aandacht bij de voorbereiding van een overdracht.

Portefeuillekeuzes en onderlinge solidariteit

Er kunnen verschillende redenen zijn om bezit over te dragen aan een collega-corporatie. Een complex kan buiten het kerngebied liggen of beter aansluiten bij de doelgroep en lokale aanwezigheid van een andere corporatie.

Daarnaast kan de financiële positie een rol spelen. De toelichting op het wetsvoorstel noemt onderlinge overnames als een manier om solidariteit binnen de sector te versterken: een corporatie met voldoende investeringsruimte kan vastgoed overnemen wanneer de huidige eigenaar de benodigde investeringen niet kan dragen.

Zulke portefeuillekeuzes worden al gemaakt. WoonInvest droeg de seniorencomplexen ParkRust en De Nieuwe Haven in Scheveningen over aan Habion. WoonInvest wilde zich concentreren op haar kerngebieden; Habion kon de sociale functie van de complexen voortzetten. Lees meer over ParkRust en De Nieuwe Haven.

Ook de ligging binnen het werkgebied speelde een rol bij de overdracht van een woonzorgcomplex in Vlijmen van Bazalt Wonen aan Woonveste. Het complex lag buiten het kerngebied van Bazalt Wonen. Lees de ervaring van Bazalt Wonen en Woonveste.

Deze voorbeelden laten zien waarom corporaties onderling bezit overdragen. Of een vergelijkbare toekomstige transactie onder de nieuwe vrijstelling valt, moet afzonderlijk worden beoordeeld.

Wat verandert er in het proces?

Voor vastgoed dat aan de nieuwe voorwaarden voldoet, hoeft de overdracht bij invoering niet meer als fiscale taakoverdracht te worden ingericht. Ook hoeven de bijbehorende schulden voor toepassing van deze nieuwe vrijstelling niet verplicht mee over te gaan. Dat kan de financieringsafspraken eenvoudiger maken.

Onderzoek en besluitvorming blijven nodig. Beide corporaties moeten beoordelen of het complex past binnen hun portefeuillestrategie en financiële mogelijkheden. Waardering, technische staat, huurcontracten, onderhoudsopgaven en bestaande verplichtingen blijven belangrijke onderdelen van de voorbereiding.

Voor verkoop aan een andere woningcorporatie is volgens de huidige verkoopregels geen voorafgaande verkoopgoedkeuring van de Autoriteit woningcorporaties nodig. Verantwoording in het jaarverslag en de toepasselijke waarderingsregels blijven wel van belang. Ook moeten de corporaties nagaan welke interne besluiten, betrokkenheid van huurdersorganisaties en afspraken met financiers en andere partijen nodig zijn.

Meer ruimte voor collegiale overname

“Collegiale overname” is geen nieuwe wettelijke transactievorm, maar een bruikbare beschrijving van deze samenwerking. Corporaties brengen bezit onder bij een collega die beter aansluit bij de lokale opgave of meer ruimte heeft om te investeren.

De voorgestelde vrijstelling kan een financiële en administratieve belemmering verminderen. De inhoudelijke vraag blijft dezelfde: welke corporatie kan dit bezit de komende jaren het beste beheren en ontwikkelen?

Martin Peeringa, WIJ Consultancy

WIJ Consultancy begeleidt corporaties bij onderlinge vastgoedtransacties, van de eerste verkenning en waardering tot besluitvorming en daadwerkelijke overdracht. Door ervaring aan zowel de verkopende als overnemende kant weten we welke informatie en afspraken nodig zijn om zo'n collegiale overname goed te laten verlopen.

Wil je bespreken of bezit binnen jouw portefeuille beter bij een collega-corporatie past? Neem contact met ons op.

Vragen over dit onderwerp?

Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Neem contact op